تیرگان
- laksariamir
- Jul 2, 2020
- 2 min read
Updated: Jul 2, 2021
تیرگان
سیزده تیر است و آمد تیرگان
جشنی از ایران زمین از باستان
در گرامیداشت تیر جاودان
ای بس است افسانه ها و داستان
آرد آب چون زندگانی ارمغان
جان دهد باران به دلها و روان
میدرخشد چون شباهنگ پر توان
چشم امید است به سوی آسمان
کوزه ها و آب پاشی شادمان
میکنند مردان ، زنان و کودکان
دستبند تیر و باد را مردمان
کرده آویزان به بام خانمان
زانچه هست در سینه پیر و جوان
آرزوها را دوباره داده جان
تیرگان از سوی دیگر بیگمان
آرد آرش را همیشه یادمان
تیر آرش چون رها شد از کمان
از دماوند تا به جیهون پر زنان
جان خود در تیر کرد او ناگهان
تا که برجا میهن ایرانیان
در نبرد نیک و بدهای جهان
مژده از پیروزی آرد این میان
یادگار از مردمانی همزبان
جشن باران ، جشن آرش ، تیرگان
ا.ه.ل. ایرانی (اهلی) تیرماه ۱۳۹۰
--
تیرگان از جشنهای آیین کهن ایرانیان است که در تیرروز از تیرماه برابر با ۱۳ تیر در گاهشماری ایرانی برگزار میشود. یکی از جشنهای نیاکان ما کهبا فشار فرهنگ بیگانگان کمتر در یاد مانده. در باره این جشن گفتنی و برداشت های زیادی هست. به گفته ای این جشن در گرامی داشت تیشتر (ستارهٔ بارانآور در فرهنگ ایرانی) است و برپایه آیین و ترادا در روز تیر (روز سیزدهم) از ماه تیر انجام میپذیرد. داز سوی دگر تیرگان روز کمان کشیدن آرش کمانگیر و پرتاب تیر از فراز البرز است. همچنین جشن تیرگان به گزارش ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه، روز بزرگداشت جایگاه و جاور نویسندگان در ایران باستان بودهاست.
بر پایه گاهشماری باستانی مازندران شب سیزدهم تیرماه ازماههای گاهشماری مازندرانی که با تیرماه خورشیدی دگردیسه است جشن تیرماه سیزه شو در مازندران برگزار میشود. این جشن را تیرگان نیز مینامند چون سیزدهمین روز هر ماه کهنه و گذشته نیز تیر نامگذاری شدهاست و همراه شدن نام روز با نام ماه را در تیرگان جشن میگیرند. برخی باور دارند که تیرگان آغاز دگرگونی تابستانی ست. جشن تیرگان هر ساله در یکم تیر ماه در فراهان برگزار میشود. این جشن به پاس برداشت گندم انجام میشود و ریشه در باورهای مردم ان سامان دارد که تا به امروز نیز زندگانی داشتهاست. در مازندران نیز جشن تیرگان با نام تیرماه سیزده شو در شب سیزدهم تیر ماه برگزار میشود.
مردم سنگسر نیز این جشن باستانی را به نام جشن تیر مُ ای سیزده در گاهشمار ۲۲ آبان همزمان با روز سیزدهم ماه اوریا گاهشمار سنگسری در کالبد جشنواره برگزار میکنند. در این جشن خوراک ویژه ای به نام سیزده تامو میپزند.
این جشن در کنار آبها، همراه با پایکوبی وابسته با آب و آب پاشی و سپاس و آرزوی بارش باران همراه بوده و همچون دیگر جشنهایی که با آب در پیوند هستند، از آن با نام همگانی «آبریزگان» یا «آب پاشان» یا «سر شوران» یاد شدهاست.
در گذشته «تیرگان» روز بزرگداشت نویسندگان و گاه به «روز آرش شیواتیر» نامور شدهاست.
در برخی شهرها این جش را در دهم تیر ماه برگزار میکنند.
هر چه هست, از آیین نیک کهن یادگار مانده و برماست تا از یاد نروند.
Comments